Farmasötik ürünlerde Nitrit analizi: Nitrozamin öncül bileşiklerinin izlenmesi

Nitrozaminler, eser seviyelerde dahi kanserojen etki gösterebilen bileşiklerdir. Bu nedenle FDA, insan kullanımına yönelik ilaçlarda nitrozamin safsızlıklarının izlenmesine yönelik rehberler yayınlamıştır [1]. Asidik koşullar altında, aminlerin ve nitritin mevcut olduğu durumlarda, nitrozaminler oluşabilmektedir.

Farmasötik ürünlerde ve hammaddelerde nitrit safsızlıklarının izlenmesi, nitrozaminlere yönelik bir kontrol stratejisinin parçası olabilmektedir. Bu koşullarda, İyon Kromatografi (IC) nitritin eser seviyelerde analiz edilmesi için son derece uygun bir tekniktir.

Valsartan ilacında N-nitrosodimetilamin (NDMA) tespit edilmesinin ardından [2], nitrozamin kontaminasyonlarının farklı ilaçlarda da tespit edilmesi, ilaç endüstrisinde önemli güvenlik endişelerine yol açmıştır [3]. Bu gelişmeler doğrultusunda FDA, düşük seviyelerde dahi nitrozaminlerin sağlık riski oluşturması nedeniyle kapsamlı izleme kılavuzları yayımlamıştır [1]. Buna paralel olarak ICH, M7(R2) kılavuzunu güncellemiş [3,4] ve USP, nitrozamin safsızlıklarına yönelik <1469> Genel Bölümünü yayımlamıştır [5].

Nitrozaminler, özellikle asidik koşullar altında sekonder veya tersiyer aminlerin nitrit ile reaksiyona girmesi sonucu oluşabilmektedir. Dimetilamin gibi aminler, aktif farmasötik bileşenlerin (API) ve yardımcı maddelerin sentezinde yaygın olarak kullanılmaktadır. Nitrit ise hammaddelerde ve çözücülerde safsızlık olarak bulunabileceği gibi, üretim süreci sırasında da oluşabilmektedir [5].

Bu nedenle, her üç düzenleyici kılavuz da farmasötik ürünlerde olası nitrozamin oluşum riskinin değerlendirilmesini önermektedir. Nitrozamin oluşumuna potansiyel kaynak teşkil eden nitrit safsızlıklarının eser seviyelerde izlenmesi, etkili bir kontrol stratejisinin önemli bir parçasını oluşturmaktadır.

İyon kromatografi (IC), nitritin eser seviyelerde güvenilir şekilde tayin edilmesi için yüksek performanslı bir çözüm sunmaktadır. Fotometrik yöntemlerin aksine, klorür iyonları IC analizinde girişime neden olmamaktadır. Bu sayede katı faz ekstraksiyonu (SPE) veya ön türevlendirme gibi ek numune hazırlama adımlarına ihtiyaç duyulmadan doğrudan analiz gerçekleştirilebilmektedir. Ayrıca IC, ilaç ürünlerindeki birden fazla iyonik safsızlığın eş zamanlı olarak belirlenmesine olanak tanımaktadır.

Farmasötik uygulamalarda nitrit tayini için UV/VIS dedektörü ile birlikte kullanılan Metrosep A Supp 10 kolonu (L91) tercih edilmektedir. Bunun yanı sıra, Metrohm akıllı Ön-konsantrasyon ve Matriks Eliminasyonu Tekniği (MiPCT-ME) gibi inline numune hazırlama yaklaşımları, analizin hassasiyetini ve sağlamlığını önemli ölçüde artırmaktadır. Numunenin ön konsantrasyonu, eser seviyelerdeki nitritin bile güvenilir şekilde tespit edilmesini sağlarken, matriks eliminasyonu girişim etkilerini ortadan kaldırarak daha kararlı sonuçlar elde edilmesine katkıda bulunmaktadır.

Daha fazla bilgi edinmek için, iyon kromatografi kullanılarak API ve yardımcı maddelerde nitrit tayinine ilişkin hazırlanan ücretsiz Uygulama Notlarımızı inceleyebilirsiniz.

Uygulama Notu AN-S-401 – Duloksetin hidroklorür API'sinde Nitrit

Uygulama Notu AN-S-402 – Hidroksipropil metilselüloz'da Nitrit

Referanslar

[1] U.S. Department of Health and Human Services Food and Drug Administration; Center for Drug Evaluation and Research (CDER). Control of Nitrosamine Impurities in Human Drugs.

[2] Mansouri, I.; Botton, J.; Semenzato, L.; Haddy, N.; Zureik, M. N‐nitrosodimethylamine‐Contaminated Valsartan and Risk of Cancer: A Nationwide Study of 1.4 Million Valsartan Users. Journal of the American Heart Association 2022, 11 (24), e8067. https://doi.org/10.1161/JAHA.122.026739.

[3] Tuesuwan, B.; Vongsutilers, V. Current Threat of Nitrosamines in Pharmaceuticals and Scientific Strategies for Risk Mitigation. Journal of Pharmaceutical Sciences 2023, 112 (5), 1192–1209. https://doi.org/10.1016/j.xphs.2023.01.028.

[4] International Council for Harmonisation of Technical Requirements for Pharmaceuticals for Human Use (ICH). M7(R2) – Assessment and Control of DNA Reactive (Mutagenic) Impurities in Pharmaceuticals to Limit Potential Carcinogenic Risk.

[5] U.S. Pharmacopeia. USP-NF.〈1469〉Nitrosamine Impurities. https://doi.org/10.31003/USPNF_M15715_02_01.